Khi hỏi mua máy bơm, kỹ sư sẽ luôn hỏi hai con số: lưu lượng Q (bao nhiêu mét khối nước mỗi giờ) và cột áp H (phải đẩy nước lên cao bao nhiêu mét). Có đủ hai số này, việc chọn đúng model nhanh và chính xác hơn rất nhiều.
Ước tính lưu lượng Q
- Cấp nước sinh hoạt: lấy tổng lượng nước dùng trong giờ cao điểm. Ví dụ tòa nhà 60 hộ, mỗi hộ dùng khoảng 0,15 m³ trong giờ cao điểm thì Q ≈ 9 m³/h.
- Bơm nước thải: lấy lượng nước chảy về hố gom trong giờ lớn nhất, cộng thêm phần dự phòng cho mưa nếu hố gom nhận cả nước mưa.
- Bơm cấp cho bể: lấy thể tích bể chia cho thời gian muốn bơm đầy. Bể 20 m³ muốn đầy trong 2 giờ thì Q = 10 m³/h.
Ước tính cột áp H
Cột áp cần có bằng tổng ba phần:
- Chiều cao hình học: từ mặt nước hút tới điểm xả cao nhất, tính bằng mét.
- Tổn thất trên đường ống: phụ thuộc chiều dài, đường kính ống, số co, van. Cách tính nhanh khi đường ống chọn đúng cỡ là cộng thêm 10–20% chiều cao hình học, hoặc khoảng 2–4 m cho mỗi 100 m ống.
- Áp lực cần ở đầu ra: vòi sen, thiết bị cần khoảng 10–15 m (1–1,5 bar); bồn chứa xả tự do thì gần bằng 0.
Ví dụ: bơm từ bể ngầm lên bồn mái cao 30 m, xả tự do vào bồn. Lấy tổn thất bằng 15% chiều cao: H ≈ 30 + 4,5 + 0 ≈ 35 m.
Từ Q và H ra công suất động cơ
Công suất trục ước tính theo công thức P (kW) = Q (m³/h) × H (m) × 9,81 ÷ 3.600 ÷ η, trong đó η là hiệu suất bơm, thường 0,5–0,75 với bơm nhỏ và vừa. Chọn động cơ có công suất lớn hơn giá trị này khoảng 10–20%.
Với ví dụ trên, Q = 9 m³/h, H = 35 m, η = 0,5: P ≈ 9 × 35 × 9,81 ÷ 3.600 ÷ 0,5 ≈ 1,7 kW, nên chọn động cơ 2,2 kW.
Những điều kiện còn lại cần báo cho kỹ sư
- Loại chất lỏng: nước sạch, nước thải có rác, hóa chất (tên và nồng độ), thực phẩm.
- Nhiệt độ chất lỏng và có lẫn cát, bùn hay không.
- Nguồn điện: 220V một pha hay 380V ba pha.
- Vị trí lắp: đặt chìm, đặt khô trên bệ, trong giếng (đường kính giếng bao nhiêu).
Công cụ chọn bơm ở trang chủ dùng đúng công thức trên để gợi ý cỡ động cơ. Kết quả là ước tính sơ bộ; kỹ sư sẽ kiểm tra lại bằng đường đặc tính thực của từng model trước khi báo giá.